Skip to main content

လူငယ်များ၏ စာရိတ္တမဏ္ဍိုင် တည့်မတ်ခိုင်မာရေး ဝိုင်းဝန်းကြိုးပမ်းကြရမည်

နေ့စဉ်ထုတ်သတင်းစာများတွင် မှုခင်းသတင်းနှစ်ပုဒ်ကို စိတ်မချမ်းမြေ့ဖွယ် ဖတ်ရှုလိုက်ရသည်။ တစ်ပုဒ်မှာ အငှားယာဉ်မောင်းကို သတ်ဖြတ်၍ မော်တော်ယာဉ် လုယက်ယူဆောင်မှုနှင့် တစ်ပုဒ်မှာ ဟိုတယ်တစ်ခုတွင် အမျိုးသမီးငယ်တစ်ဦးကို ရက်စက်စွာ သတ်ဖြတ်သည့် တရားခံများကို ဖမ်းဆီးရမိမှုတို့ဖြစ်သည်။

သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်ထိန်းသိမ်းရေးအတွက် အရေးပါသော မြန်မာ့ဝါးသစ်တော

မြန်မာနိုင်ငံသည် တရုတ်နှင့် အိန္ဒိယနိုင်ငံပြီးလျှင် ကမ္ဘာပေါ်တွင် ဝါးပေါက်ရောက်မှု တတိယအများဆုံးနိုင်ငံဖြစ်သည်။ သစ်တောဦးစီးဌာန၏ မှတ်တမ်းများအရ ကမ္ဘာပေါ်တွင် ဝါးမျိုးစု ၇၅ မျိုး၊ ဝါးမျိုးစိတ် ၁၂၅၀ ခန့်ရှိသည့်အနက် မြန်မာနိုင်ငံတွင် ဝါးမျိုးစုနှစ်မျိုးနှင့် ဝါးမျိုးစိတ် ၁၀၂ မျိုးခန့် အလေ့ကျပေါက်ရောက် ရှင်သန်လျက်ရှိကြောင်း သိရသည်။ ယင်းတို့အနက် ဝါးပိုးဝါး၊ ဝါးနက်၊ ဝါးဖြူ၊ ဝါးယား၊ သိုက်ဝါး၊ မျက်ဆန်ကျယ်၊ တင်းလယ်မဲ၊ တင်းဝါး၊ တစ်ပင်တိုင်ဝါး၊ ဝါးကောက်၊ ဝါးဖယောင်း၊ ကြသောင်းဝါး၊ မြင်ဝါး၊ ထီးရိုးဝါး၊ ကြခတ်ဖို၊ ကြခတ်မ၊ ဝါးမင်းနှင့် ခဲလံဝါးတို့မှာ စီးပွားရေး အရ ဈေးကွက်ဝင်သည့် ဝါးအမျိုးအစားများဖြစ်ကြသည်။

ဓာတုကင်းလွတ် ရေကြည်ပေါ်ဆန်း (မြန်မာ့ဆန်အိုးကြီးမှ ဆန်းသစ်သော ခြေလှမ်း)

ဧရာဝတီတိုင်းဒေသကြီးသည် မြန်မာနိုင်ငံ၏ “ဆန်အိုးကြီး” ဟု တင်စားခံရသည်နှင့်အညီ စပါးကို အဓိကစိုက်ပျိုးထုတ်လုပ်ရာ ဒေသတစ်ခုဖြစ်ပါသည်။ အထူးသဖြင့် မြန်မာ့ဂုဏ်ဆောင် “ပေါ်ဆန်းစပါးမျိုး” များသည် ၎င်းတို့၏ ထူးခြားသော အရည်အသွေးကြောင့် ကျော်ကြားလှသော်လည်း လက်ရှိတွင် စပါးပြီးစပါး စိုက်ပျိုးမှုကြောင့် မြေဆီလွှာများ ပျက်စီးလာခြင်းနှင့်အတူ ပေါ်ဆန်းအရည်အသွေး ကျဆင်းလာခြင်းစသည့်စိန်ခေါ်မှုများနှင့် ရင်ဆိုင်နေကြရပါသည်။

မြန်မာ့ပညာရေး၏ စာရိတ္တနှင့် ပြည်သူ့နီတိ

မြန်မာနိုင်ငံ၏ပညာရေးစနစ်တွင် စာရိတ္တနှင့် ပြည်သူ့နီတိဘာသာရပ်သည် ကျောင်းသားလူငယ်များကို အကျင့်စာရိတ္တကောင်းမွန်ပြီး တာဝန်သိစိတ်ရှိသော နိုင်ငံ့သားကောင်းများဖြစ်လာစေရန် လေ့ကျင့်ပျိုးထောင်ပေးသည့် အဓိကမဏ္ဍိုင်တစ်ခုဖြစ်သည်။ အခြေခံပညာသင်ရိုးညွှန်းတမ်းသစ်တွင် စာရိတ္တနှင့် ပြည်သူ့နီတိကို အခြေခံအဆင့်များ၌ အဓိကဘာသာရပ်တစ်ခုအနေဖြင့် ထည့်သွင်းသင်ကြားလျက်ရှိသည်။

စာပေနှင့် အနုပညာမူပိုင်ခွင့် သို့မဟုတ် ဆက်နွှယ်သည့် အခွင့်အရေးဆိုင်ရာ စုပေါင်းစီမံခန့်ခွဲသည့် အဖွဲ့အစည်း ဖွဲ့စည်းဆောင်ရွက်ခြင်းဆိုင်ရာ  သိကောင်းစရာများ

စာပေအနုပညာလက်ရာများကို ကိုယ်တိုင်စိတ်ကူးစိတ်သန်းဖြင့် ဖန်တီးသူများသည် ၎င်းတို့ ဖန်တီးထားသော စာပေ သို့မဟုတ် အနုပညာလက်ရာများ၏ မူပိုင်ခွင့်ပိုင်ရှင်များ ဖြစ်ကြသည်။ စာပေနှင့် အနုပညာမူပိုင်ခွင့်ပိုင်ရှင်များသည် ဥပဒေအရ သတ်မှတ်ထားသော စီးပွားရေးဆိုင်ရာ အခွင့်အရေးနှင့် ကိုယ်ကျင့်သိက္ခာဆိုင်ရာ အခွင့်အရေးများ ရရှိကြသည်။

သက်ဝင်လှုပ်ရှားနေသည့် အမျိုးသားလုပ်ငန်းခွင်ဘေးအန္တရာယ်ကင်းရှင်းရေးနှင့် ကျန်းမာရေးသင်တန်းကျောင်း

ဘေးအန္တရာယ်ကင်းရှင်းပြီး ကျန်းမာရေးနှင့်ညီညွတ်သည့် လုပ်ငန်းခွင်ပတ်ဝန်းကျင်ဖြစ်စေရေး (A safe and healthy working environment) ဆိုသည့်အချက်အား အလုပ်သမားများ၏ အခြေခံရပိုင်ခွင့်အဖြစ် အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာအလုပ်သမားရေးရာအဖွဲ့က ၁၉၉၈ ခုနှစ်က ထုတ်ပြန်ခဲ့သည့် ILO Declaration on Fundamental Principles and Rights at Work ၌ ၂၀၂၂ ခုနှစ်တွင် သတ်မှတ်ဖြည့်စွက်ခဲ့သည်။ အလုပ်သမားများအတွက် ဘေးကင်းကျန်းမာသည့် လုပ်ငန်းခွင်များ ဖန်တီးပေးနိုင်မှသာ လုပ်ငန်းခွင်များတွင် ထိခိုက်ဒဏ်ရာရရှိမှုနှင့် ထိခိုက်သေဆုံးမှုများလျော့နည်းပြီး အလုပ်သမားများ၏ လူမှုစီးပွားဘဝတိုးတက်လာမည်ဖြစ်ပါသည်။

ပြည်ထောင်စုဟုခေါ်ပါသည်

ဖေဖော်ဝါရီလ၏ အေးမြသောနံနက်ခင်းတစ်ခုတွင် ပြည်သူတို့သည် နှစ်စဉ်နှစ်တိုင်း ထူးမြတ်သည့်နေ့တစ်နေ့ကိုကြိုဆိုကြသည်။ ပြည်ထောင်စုနေ့ဟူသည့် ဤအမည်ကပင် သမိုင်းဝင်လေးနက်သည့်နေ့အဖြစ် တစ်နိုင်ငံလုံးကခံယူကြသည်။ ပြည်ထောင်စုနေ့တွင်ချမှတ်ခဲ့သည့် ကတိသန္နိဋ္ဌာန်နှင့် နိုင်ငံ၏မျှော်လင့်ချက်တို့မှာ ၇၉ နှစ်တိုင် ရှင်သန်နေဆဲဖြစ်ပါသည်။

နီပါးရ်ဗိုင်းရပ်စ်အကြောင်း သိကောင်းစရာ

နီပါးရ်ဗိုင်းရပ်စ် (Nipah virus-Niv) ကို ၁၉၉၉ ခုနှစ်တွင် မလေးရှားနိုင်ငံ အနောက်ဘက်ကမ်းရိုး တန်းရှိ နက်ဂရီ ဆင်းဘီလန် (Negeri Sembilan) ပြည်နယ် ပို့ဒစ်ဆင် (Port Dickson) ခရိုင် ဆွန်ဂိုင်း နီပါးရ် (Sungai Nipah) ရွာ၌ ကပ်ရောဂါအသွင်ဖြစ်ပွားခဲ့စဉ်က စတင်တွေ့ရှိခဲ့ပြီး အဆိုပါရွာကို အစွဲပြု၍ “နီပါးရ်ဗိုင်းရပ်စ်” ဟု အမည်ပေးခဲ့ခြင်းဖြစ်ပါသည်။ နီပါးရ်ဗိုင်းရပ်စ်သည် ကိုဗစ်-၁၉ ဗိုင်းရပ်စ်ပိုးကဲ့သို့ အသစ်ပေါ်ပေါက်လာသည့် ဗိုင်းရပ်စ်ပိုးမဟုတ်ကြောင်း ဦးစွာတင်ပြလိုပါသည်။

သွေးချင်းတို့ရဲ့ သစ္စာပန်းတိုင်နှင့် ခေတ်မီဖွံ့ဖြိုးသော အနာဂတ်ဆီသို့ …

ခေတ်မီဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်သော နိုင်ငံ‌တော်သစ်ကိုတည်ဆောက်ရာတွင် ရုပ်ဝတ္ထုပစ္စည်းများ ပြည့်စုံမှုထက် တိုင်းရင်းသားသွေးချင်းညီအစ်ကိုများအကြားထားရှိသည့် ခိုင်မာသောသစ္စာတရားနှင့် အပြန်အလှန် ယုံကြည်မှုသည်သာ အခြေခံအကျဆုံးနှင့် တန်ဖိုးအရှိဆုံးအုတ်မြစ်ဖြစ်ပါသည်။ မိမိတို့မျှော်မှန်းသည့် အနာဂတ်ပန်းတိုင်သည် တစ်ဦးတစ်ယောက်၊ တစ်ဖွဲ့တည်း၏ အင်အားဖြင့်မဟုတ်ဘဲ စုပေါင်းသစ္စာပြုထားသည့် ညီညွတ်ခြင်းအင်အားဖြင့်သာ ပုံဖော်ရမည်ဖြစ်ပြီး ထိုအင်အားသည်ပင် နိုင်ငံတော်ကို အေးချမ်းသာယာသော လမ်းပြမြေပုံထက်သို့ ပို့ဆောင်ပေးမည်ဖြစ်ပါသည်။
Subscribe to ဆောင်းပါး